Mạng lưới lừa đảo trực tuyến từng bén rễ sâu tại Đông Nam Á đang dịch chuyển sang các địa bàn mới.

Một tòa nhà được dùng cho hoạt động lừa đảo trực tuyến tại thành phố Poipe, Campuchia. Ảnh minh họa: AKP/TTXVN phát

Khi cảnh sát Sri Lanka đột kích một khách sạn ven biển tại Chilaw đầu tháng 4, hơn 150 người nước ngoài bị bắt giữ vì điều hành một đường dây lừa đảo trực tuyến ngay trong tòa nhà. Vụ việc được xem là thành công của lực lượng thực thi pháp luật, song cũng cho thấy mối lo ngại ngày càng rõ nét: mạng lưới lừa đảo trực tuyến từng bén rễ sâu tại Đông Nam Á đang dịch chuyển sang các địa bàn mới.

Theo The Intepreter, trong những năm gần đây, các trung tâm lừa đảo trực tuyến tại Đông Nam Á bị cáo buộc liên quan đến hoạt động buôn người, cưỡng ép lao động từ nhiều quốc gia và buộc nạn nhân tham gia lừa đảo xuyên biên giới. Theo nhiều ước tính, số tiền chiếm đoạt có thể lên tới 40 tỷ USD mỗi năm kể từ sau đại dịch COVID-19.

Tại Sri Lanka, quy mô vấn đề gia tăng nhanh chóng. Trong ba tháng đầu năm 2026, số vụ bắt giữ liên quan đến lừa đảo trực tuyến, gồm cả vụ tại Chilaw, đã vượt quá 50% tổng số vụ của cả năm 2025. Nếu xu hướng này tiếp diễn, tổng số vụ trong năm nay có thể vượt 600 vụ, gấp đôi mức ghi nhận trong các năm 2024 và 2025. Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng con số thực tế có thể cao hơn do nhiều vụ việc chưa được công bố.

Diễn biến này xuất hiện trong bối cảnh Campuchia gia tăng truy quét các cơ sở nghi liên quan lừa đảo trực tuyến. Chỉ trong hai tuần của tháng Hai năm nay, nhà chức trách Campuchia đã đột kích 2.709 địa điểm khả nghi và xác định hơn 21.000 người nước ngoài là đối tượng cần điều tra.

Song song với đó, chiến dịch phối hợp giữa Campuchia và Trung Quốc nhằm triệt phá các mạng lưới tội phạm xuyên quốc gia cũng được đẩy mạnh. Các biện pháp mạnh tay này khiến nhiều nhóm tội phạm chuyển hướng sang các địa bàn mới có mức độ kiểm soát lỏng lẻo hơn.

Theo giới phân tích, có nhiều nguyên nhân khiến Sri Lanka trở thành điểm đến hấp dẫn. Quốc gia Nam Á này ghi nhận lượng khách du lịch kỷ lục trong năm 2025 và đặt mục tiêu đón 3 triệu lượt khách trong năm 2026. Để hỗ trợ ngành du lịch, nước này áp dụng chính sách thị thực cởi mở hơn.

Hiện công dân một số nước như Trung Quốc, Ấn Độ, Nga, Thái Lan, Malaysia và Nhật Bản có thể nhập cảnh miễn thị thực du lịch. Chính phủ nước này cũng đang xem xét mở rộng chương trình cho thêm 39 quốc gia khác. Thị thực 30 ngày cấp tại cửa khẩu có thể gia hạn tối đa 6 tháng.

Giới chuyên gia nhận định chính sách cởi mở này có ý nghĩa lớn với du lịch, song đồng thời cũng làm giảm rào cản di chuyển đối với các nhóm tội phạm xuyên biên giới.

Ngoài ra, cơ sở hạ tầng lưu trú tại Sri Lanka như khách sạn, nhà nghỉ và căn hộ cho thuê phù hợp với mô hình hoạt động mới của các đường dây lừa đảo: quy mô nhỏ, linh hoạt và phân tán, thay vì tập trung trong các khu phức hợp lớn như trước đây tại Campuchia hay Myanmar.

Kết nối số tương đối tốt cũng cho phép các nhóm này duy trì hoạt động từ nhiều khu vực khác nhau trên đảo quốc Nam Á. Khi phát hiện nguy cơ bị truy quét, các nhóm nhỏ có thể nhanh chóng giải tán hoặc chuyển địa điểm, giảm rủi ro bị phát hiện.

Tuy nhiên, loại hình tội phạm mới này đang đặt ra thách thức lớn cho hệ thống pháp luật và thực thi pháp luật của Sri Lanka. Nước này hiện có các quy định liên quan như luật chống buôn người, luật tội phạm máy tính và luật bảo vệ dữ liệu cá nhân. Dù vậy, nhiều hành vi mới như lừa đảo tình cảm kéo dài hay gian lận đầu tư tiền số nhắm vào nạn nhân ở nước ngoài vẫn chưa được quy định đầy đủ.

Dù cảnh sát đã thành lập đơn vị điều tra tội phạm mạng mới và tìm cách tăng cường truy tố, phản ứng chủ yếu hiện nay vẫn là trục xuất các nghi phạm nước ngoài thay vì xử lý hình sự toàn diện.

Trong một vụ việc khác gần đây, cảnh sát Sri Lanka đã bắt giữ 134 người tại Anuradhapura, cho thấy hoạt động của các đường dây này không chỉ xuất hiện ở khu vực ven biển mà còn lan sâu vào nội địa, tới những địa bàn ít được chú ý hơn.

Theo các chuyên gia an ninh, kinh nghiệm tại Myanmar cho thấy việc truy quét tại một địa điểm thường chỉ khiến các mạng lưới tội phạm dịch chuyển sang nơi khác thay vì bị xóa sổ hoàn toàn. Đây được xem là đặc điểm cốt lõi của mô hình lừa đảo xuyên biên giới hiện nay.

Vụ đột kích tại Chilaw cho thấy Sri Lanka có thể đang ở giai đoạn đầu đối mặt với làn sóng dịch chuyển của các trung tâm lừa đảo trực tuyến. Quy mô hiện vẫn tương đối nhỏ và phân tán, song những điều kiện từng khiến Cambodia và Myanmar trở thành điểm nóng như khả năng tiếp cận dễ dàng, hạ tầng sẵn có và những khoảng trống trong thực thi pháp luật cũng đang hiện diện tại đây.

Giới quan sát cho rằng việc Sri Lanka chỉ là điểm trung chuyển tạm thời hay sẽ trở thành mắt xích mới trong mạng lưới lừa đảo khu vực sẽ phụ thuộc vào tốc độ siết chặt pháp lý, tăng cường phối hợp quốc tế và nâng cao năng lực thực thi pháp luật trong thời gian tới.

Bảo Hà/Báo Tin tức và Dân tộc