Lừa đảo qua mạng ngày càng gia tăng, đặt ra yêu cầu cấp bách phải tăng cường phòng ngừa, đấu tranh, ngăn chặn từ gốc loại tội phạm này

Lừa đảo qua mạng ngày càng gia tăng với thủ đoạn tinh vi, trở thành một thách thức nghiêm trọng đối với an ninh tài chính, tiền tệ, trật tự an toàn xã hội… Đây là nhận định của Bộ Công an trước tình hình tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng đang ngày càng phức tạp.

Thiệt hại rất lớn

Theo thống kê của Bộ Công an, từ năm 2020 đến 2025, tại Việt Nam đã xảy ra 24.295 vụ lừa đảo qua mạng, gây thiệt hại gần 40.000 tỉ đồng.

Riêng 8 tháng đầu năm 2025, cả nước ghi nhận hơn 1.500 vụ lừa đảo qua mạng, tăng 65% so với cùng kỳ năm 2024, gây thiệt hại hơn 1.660 tỉ đồng. Hơn 4.000 tên miền độc hại bị phát hiện với các thủ đoạn tinh vi như: công nghệ giả mạo hình ảnh (deepfake), lừa đảo qua tiền ảo, chiếm đoạt mã OTP, giả danh cơ quan công an hoặc ngân hàng, lừa đảo việc làm, tuyển dụng việc làm tại nhà, đầu tư tiền ảo, "người tình online"...

Điển hình, ngày 10-11-2025, anh P. (18 tuổi, trú tại Hà Nội) nhận cuộc gọi của một người tự xưng là công an, thông báo anh liên quan đến hành vi rửa tiền và yêu cầu "chứng minh tài sản trong sạch". Lo sợ, anh P. đã bán gần 30 lượng vàng, gom tiền chuyển khoản 4 tỉ đồng cho đối tượng giả danh công an.

Chị T. (44 tuổi; ở quận Hà Đông, TP Hà Nội) quen biết một người đàn ông qua mạng xã hội rồi bị người này lôi kéo đầu tư tiền ảo. Ban đầu, chị T. đầu tư số tiền nhỏ và nhận được lãi. Đến ngày 25-3-2025, hệ thống thông báo khoản lãi lên tới 19 tỉ đồng nhưng khi rút tiền, chị bị yêu cầu nộp thêm 5% giá trị tài khoản. Kết cục, chị T. bị lừa đảo gần 9 tỉ đồng.

Theo đại tá Nguyễn Thanh Hà, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát hình sự (C02) - Bộ Công an, dù lực lượng công an đã thực hiện nhiều giải pháp phòng ngừa, đấu tranh với loại tội phạm này nhưng tình hình tội phạm lừa đảo trực tuyến vẫn diễn biến phức tạp do nhiều nguyên nhân. Trong đó, do lợi nhuận siêu lớn, rủi ro thấp nên các đối tượng bất chấp pháp luật, ngày càng mở rộng hoạt động, hình thành các "tập đoàn lừa đảo" vươn tới nhiều quốc gia trên thế giới.

Ngoài ra, một phần nguyên nhân xuất phát từ công tác quản lý nhà nước còn sơ hở, thiếu sót, nhất là trong việc quản lý chính chủ các thuê bao điện thoại, mạng internet, tài khoản ngân hàng, ví điện tử, tài khoản mạng xã hội. Trình độ công nghệ của một bộ phận lãnh đạo, cán bộ trực tiếp tham gia phòng ngừa, đấu tranh với loại tội phạm này cũng chưa tương xứng với sự phát triển nhanh của công nghệ.



Các đối tượng liên quan đường dây lừa đảo xuyên quốc gia với 3.000 bị hại, tổng số tiền giao dịch trên 7.500 tỉ đồng do Công an tỉnh Lạng Sơn vừa triệt phaÁ̉nh: Bộ Công an

Lọc tin nhắn, cuộc gọi rác

Theo ông Phạm Gia Bảo, Phó Cục trưởng Cục Phòng chống rửa tiền - Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, trong thời gian tới, để nâng cao hiệu quả phòng chống lừa đảo và rửa tiền trên không gian mạng, cần tăng cường công tác quản lý nhà nước; hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan đến lĩnh vực viễn thông, tài chính, tiền ảo, tài sản ảo theo kịp sự phát triển của công nghệ. Các cơ quan chức năng cần phối hợp chặt chẽ trong phòng ngừa, đấu tranh và chia sẻ thông tin đối với các vụ việc liên quan đến lừa đảo, chiếm đoạt tài sản, đặc biệt là lừa đảo trên không gian mạng.

Khuyến cáo được ông Phạm Gia Bảo đưa ra là người dân tuyệt đối không thực hiện theo yêu cầu của đối tượng dưới bất cứ hình thức nào; không truy cập, đăng nhập các đường dẫn, liên kết, website, ứng dụng hoặc mở tệp đính kèm đến từ người gửi không xác định, không rõ nguồn gốc; không kết bạn và trò chuyện với người lạ, đặc biệt là các tài khoản có hình ảnh bắt mắt.

Ở góc độ quản lý viễn thông, ông Nguyễn Anh Cương, Phó Cục trưởng Cục Viễn thông - Bộ Khoa học và Công nghệ, cho biết Cục Viễn thông đã chỉ đạo các doanh nghiệp (DN) viễn thông thường xuyên rà soát, nâng cấp hệ thống chặn, lọc tin nhắn rác, cuộc gọi rác, cuộc gọi có dấu hiệu lừa đảo; đồng thời chủ động cảnh báo người dân qua tin nhắn, tổng đài chăm sóc khách hàng về các chiêu thức lừa đảo mới.

Cục Viễn thông cũng phối hợp với Bộ Công an tổ chức các đoàn kiểm tra liên ngành tại các DN viễn thông di động, tập trung vào quản lý thông tin thuê bao, xử lý sim rác, thuê bao chưa xác thực eKYC. Qua đó, làm rõ trách nhiệm của DN và người sử dụng, xử lý nghiêm các vi phạm theo quy định, kể cả đình chỉ phát triển thuê bao mới.

Đại tá Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và Phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05) - Bộ Công an, nêu rõ trong đấu tranh phòng chống tội phạm mạng nói chung, nhất là phòng chống tội phạm lừa đảo trên không gian mạng, yếu tố quản lý dòng tiền giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Về vấn đề này, Bộ Công an sẽ tiếp tục phối hợp với Ngân hàng Nhà nước thực hiện các biện pháp quản lý chặt chẽ, nhằm hạn chế tối đa việc sử dụng tài khoản "ảo" phục vụ hoạt động phạm tội.



NGUYỄN HƯỞNG