Tuần qua, dư luận dậy sóng khi Việt Nam bị một công ty bảo hiểm xếp vào nhóm điểm đến có nạn lừa đảo taxi nhiều nhất thế giới, gợi lại những câu chuyện 'chặt chém' làm xấu đi trải nghiệm của du khách.

Với Nghị định 336/2025 mới có hiệu lực, mức xử phạt với hành vi này cao nhất là 2 triệu đồng, tuy nhiên, nhiều người cho rằng không thấm vào đâu so với hậu quả rất lớn cho du lịch và hình ảnh đất nước. Có cách nào ngăn chặn hiệu quả và bền vững hơn?

Biết thông tin về bảng xếp hạng của công ty bảo hiểm du lịch AllClear, trong đó Việt Nam đứng thứ 4 trong top 10 quốc gia có nạn lừa đảo taxi nhiều nhất, chị Trần Thanh Nhã, ở TP.HCM, cảm thấy không bất ngờ, vì cách đây không lâu, chính gia đình chị đã từng có trải nghiệm khá tệ:



Các doanh nghiệp vận tải cũng phải coi việc bảo vệ uy tín của điểm đến cũng là trách nhiệm của mình, bởi khi hình ảnh du lịch được nâng tầm thì cơ hội làm ăn của doanh nghiệp cũng mở rộng theo (Ảnh minh họa - Gemini AI)

"Tôi ra Hà Nội chơi và tham quan Văn Miếu, lúc về tôi có vẫy một xe taxi, cước xe 100.000 đồng. Tôi có thắc mắc hỏi tài xế thì tự nhiên bác quát lên và bảo không đi thì xuống xe. Chuyến đi đấy không đáng bao nhiêu, nhưng khiến tôi có ấn tượng không tốt về thủ đô Hà Nội".

Cùng với sự nỗ lực của các lực lượng chức năng, tình trạng “chặt chém” taxi đã giảm nhưng vẫn còn tồn tại trong những năm qua. Mới nhất là vụ việc đầu năm nay, một khách Pháp tố bị tính 900.000 đồng cho quãng đường từ sân bay Nội Bài về trung tâm Hà Nội, cao gấp ba lần bình thường.

Người dân và chính những tài xế taxi đều rất bức xúc trước vi phạm của một bộ phận nhưng khiến uy tín của cả một lĩnh vực bị hoài nghi:

"Theo quan điểm của em thì nó chỉ là một bộ phận nhỏ và các cơ quan chức năng cũng vào cuộc ngay. Đánh giá như vậy thì có phần không công bằng lắm cho anh em tài xế. Khi có những thành phần như vậy thì khách hoang mang và không tin tưởng. Khi niềm tin không có thì công việc sẽ bị hạn chế đi".

"Cái này về mặt rộng hơn là ảnh hưởng rất lớn đến ngành du lịch của cả Việt Nam chứ không riêng ngành vận tải taxi. Cho nên tôi đề nghị phải làm nghiêm. Treo bằng lái luôn một đến hai tháng và tăng cao mức xử phạt. Lần sau muốn vi phạm anh cũng phải cân nhắc".



Một bảng xếp hạng về nạn lừa đảo taxi có thể chưa phản ánh toàn bộ thực tế, nhưng nếu không siết lại kỷ cương thì sau taxi, rất có thể những dịch vụ khác cũng sẽ bị ''réo tên'' trên các bảng xếp hạng không mong muốn (Ảnh minh họa - VOV)

Không bình luận về mức độ chính xác của số liệu hay tiêu chí đánh giá từ bảng xếp hạng của AllClear, tuy nhiên, ông Nguyễn Văn Thanh, nguyên Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam, thẳng thắn nhìn nhận “chặt chém” taxi là một “vấn nạn” đang làm xấu đi hình ảnh đất nước Việt Nam, bởi taxi thường là điểm khởi đầu cho hành trình du lịch của khách quốc tế.

Trong khi taxi công nghệ đang có sự minh bạch nhất định về giá cả, thì nhóm taxi “nhượng quyền thương hiệu” không chịu sự quản lý trực tiếp của hãng, có thể chạy dù, bắt khách dọc đường, không qua điều phối của tổng đài, hoặc thậm chí là xe hợp đồng 4 chỗ gắn thêm “mào” giả. Điều này, theo ông Thanh, đặt ra bài toán quản lý chặt chẽ thương hiệu của các hãng taxi và quản lý xe hợp đồng:

"Đầu tiên phải quản được việc thành lập các doanh nghiệp taxi, trách nhiệm của doanh nghiệp đó như thế nào? Quản lý lái xe để hoạt động tốt, hoạt động đúng pháp luật. Thứ hai là chế tài phải đủ sức răn đe. Đáng ra chỉ độ vài trăm nghìn thôi mà tính hàng triệu bạc thì không thể chấp nhận được. Mình phải quy ra tội lừa đảo và xử lý hình sự nếu thấy rất nghiêm trọng. Đồng thời, tôi cũng khuyến cáo các hành khách, đặc biệt là hành khách người nước ngoài, nên tìm hiểu hãng taxi có thương hiệu".

Dưới góc nhìn pháp lý, luật sư Nguyễn Tiến Trung, Giám đốc Công ty Luật TNHH Trung Nguyễn, Đoàn luật sư TP. Hà Nội cho biết, Chính phủ đã ban hành Nghị định 336/2025 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động đường bộ, vừa có hiệu lực từ ngày 1/3/2026. Trong đó, Điều 11 quy định: phạt tiền từ 1 - 2 triệu đồng đối với người điều khiển xe taxi không có hoặc sử dụng không đúng quy định đồng hồ tính tiền cước, phần mềm tính tiền, hoặc thu tiền vé cao hơn giá đã niêm yết.

Theo luật sư Nguyễn Tiến Trung, mức phạt tối đa 2 triệu đồng còn nhẹ so với hậu quả, không chỉ xâm phạm quyền lợi của một hành khách cụ thể, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hình ảnh quốc gia, uy tín của điểm đến và sức cạnh tranh của ngành du lịch, đặc biệt trong bối cảnh thông tin lan truyền rất nhanh trên mạng xã hội và truyền thông quốc tế. Vì vậy, việc áp dụng nghiêm các quy định pháp luật không chỉ là biện pháp hữu hiệu, mà còn tạo niềm tin với du khách:

"Thứ nhất, bên cạnh việc điều chỉnh tăng khung xử phạt hành chính là cần thiết, tôi nghĩ rằng cần phải áp dụng nghiêm các biện pháp bổ sung như tước phù hiệu, hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn, thậm chí thu hồi giấy phép kinh doanh đối với trường hợp tái phạm hoặc tái phạm nghiêm trọng.

Thứ hai là đối với trường hợp có hành vi hoặc có dấu hiệu cấu thành tội phạm thì cần phải xem xét trách nhiệm hình sự. Phải làm rõ và tăng cường trách nhiệm liên đới của doanh nghiệp vận tải trong hoạt động quản lý lái xe. Đồng thời, nên đẩy mạnh việc thanh tra tại các điểm du lịch trọng điểm, thiết lập các cơ chế tiếp nhận giải quyết phản ánh nhanh chóng, minh bạch để tạo niềm tin đối với du khách".

Đồng tình quan điểm này, PGS. TS. Phạm Trung Lương, nguyên Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu du lịch cũng nhấn mạnh vào việc kiên quyết và xử nghiêm những hành vi vi phạm, không chỉ với taxi mà cả những dịch vụ khác có thể ảnh hưởng hình ảnh điểm đến:

"Chúng ta đã tuyên truyền nhiều, tuy nhiên, hiệu quả không được như mong muốn. Bên cạnh việc nâng cao nhận thức, chúng ta phải hết sức kiên quyết và xử lý thật nghiêm. Để làm được điều này thì lực lượng thực thi công vụ, năng lực thực hiện phải được nâng lên một cách rất tốt. Đã đến lúc chúng ta phải áp dụng những biện pháp hết sức mạnh tay và cứng rắn đối với những hành vi vi phạm".

Một bảng xếp hạng về nạn lừa đảo taxi có thể chưa phản ánh toàn bộ thực tế, nhưng nó gợi lại một vấn đề đã tồn tại nhiều năm không chỉ với ngành vận tải. Nếu không siết lại kỷ cương thì sau taxi, rất có thể những dịch vụ khác của Việt Nam cũng sẽ bị “réo tên” trên các bảng xếp hạng không mong muốn, từng vết xước nhỏ cộng lại thành một vệt mờ lớn trên hình ảnh điểm đến.

Cùng đến với góc nhìn của VOV Giao thông: “Bảng xếp hạng và “vết xước” cho ngành du lịch”.

Nhìn vào những vụ việc từng gây xôn xao dư luận, có thể thấy một thực tế: số tiền “chặt chém” taxi thường không hề nhỏ. Do đó, mức phạt 2 triệu đồng theo Nghị định 336/2025 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động đường bộ, có thể trở nên quá nhẹ. Nếu hành vi gian lận trót lọt vài lần thì khoản lợi thu được đã đủ bù cho tiền phạt. Khi chi phí vi phạm thấp hơn lợi ích thu được thì chế tài rất khó phát huy tác dụng răn đe.

Nhưng vấn đề không chỉ nằm ở số tiền phạt. Du lịch là ngành kinh tế đặc biệt dựa vào trải nghiệm và cảm xúc. Một quốc gia có thể đầu tư hàng triệu USD cho chiến dịch quảng bá, cho các hội chợ du lịch, cho hình ảnh điểm đến. Nhưng đôi khi chỉ một câu chuyện tiêu cực cũng đủ phá hỏng tất cả nỗ lực.

Du khách có thể quên một khách sạn đẹp, một bữa ăn ngon, nhưng rất khó quên cảm giác bị lừa dối. Khi cảm giác đó xuất hiện ngay từ sân bay hoặc trên đường về khách sạn - những trải nghiệm đầu tiên của chuyến đi - thì ấn tượng tiêu cực càng dễ bị “đóng đinh”. Đáng lo hơn, những câu chuyện như vậy thường lan truyền nhanh hơn rất nhiều so với những trải nghiệm tích cực.

Vì vậy, nếu chỉ nhìn hành vi “chặt chém” taxi như một vi phạm giao thông thông thường thì có lẽ vẫn chưa đủ. Ở góc độ rộng hơn, đây là câu chuyện liên quan trực tiếp đến môi trường du lịch và hình ảnh quốc gia.

Thực tế cho thấy, nhiều quốc gia đã đối phó vấn đề này bằng những biện pháp mạnh hơn nhiều so với việc chỉ phạt tiền. Ở một số điểm du lịch lớn, tài xế taxi gian lận có thể bị rút giấy phép hành nghề, bị đưa vào “danh sách đen”, hoặc thậm chí bị cấm hoạt động trong khu vực sân bay - nơi tập trung phần lớn du khách quốc tế.

Đó mới thực sự là tín hiệu răn đe rõ ràng, bởi đối với người làm nghề vận tải, quyền được hành nghề mới là “tài sản” lớn nhất. Khi nguy cơ mất nghề trở nên rõ ràng thì tính răn đe cũng mạnh hơn rất nhiều so với một khoản tiền phạt.

Song song đó là câu chuyện quản lý. Những năm gần đây, sự phát triển của taxi công nghệ đã phần nào làm giảm tình trạng gian lận cước nhờ cơ chế giá minh bạch và được hiển thị trước khi chuyến đi bắt đầu. Nhưng ở nhiều nơi, đặc biệt tại các khu vực đông khách du lịch, taxi truyền thống vẫn chiếm tỷ lệ lớn, và cũng là nơi các trường hợp “chặt chém” thường xuất hiện. Điều này cho thấy một hướng đi rõ ràng cần phải thực hiện: minh bạch hóa giá cước và tăng cường giám sát công nghệ.

Một môi trường vận tải minh bạch cần nhiều yếu tố: giá cước rõ ràng, hệ thống phản ánh nhanh chóng, chế tài đủ mạnh và khả năng phát hiện vi phạm kịp thời. Du khách cần có cách dễ dàng để kiểm tra giá cước, phản ánh khi gặp vấn đề và nhận được hỗ trợ nhanh chóng. Cơ quan quản lý cũng cần cơ chế xử lý đủ mạnh, như đã đề cập, để những trường hợp gian lận không thể tiếp tục hoạt động.

Cùng với đó, cần khuyến khích ứng dụng công nghệ vào quản lý, nhất là hỗ trợ thông tin công khai, minh bạch trên nền tảng số để hành khách tiện tìm hiểu, tra cứu; đồng thời khuyến khích khách đặt xe qua các ứng dụng và qua hãng để được đảm bảo chất lượng dịch vụ.

Bên cạnh xử phạt, cần một nỗ lực tuyên truyền bền bỉ từ truyền thông, mạng xã hội đến các doanh nghiệp vận tải, trong đó nhấn mạnh rằng những hành vi “chặt chém” không còn dễ dàng chìm vào im lặng trong thời đại số, và cái giá phải trả cho một lần hám lợi lớn hơn rất nhiều so với số tiền kiếm được.

Quan trọng hơn, các doanh nghiệp vận tải phải coi việc bảo vệ uy tín của điểm đến cũng là trách nhiệm của mình. Bởi khi hình ảnh du lịch được nâng tầm thì lượng khách cũng tăng lên, cơ hội làm ăn của doanh nghiệp cũng mở rộng theo. Ngược lại, chỉ cần một “con sâu” làm ăn chụp giật cũng có thể làm hỏng cả “nồi canh”, ảnh hưởng uy tín của cả một thương hiệu.

Cũng vì lẽ đó, ở góc nhìn rộng hơn, chuyện taxi “chặt chém” không chỉ là vấn đề của ngành vận tải. Nó là một mảnh ghép trong bức tranh lớn về môi trường du lịch văn minh.

Nhiều năm qua, Việt Nam đã nỗ lực xây dựng hình ảnh điểm đến an toàn, thân thiện và hiếu khách. Lượng khách quốc tế tăng nhanh sau đại dịch là minh chứng cho sức hút của điểm đến. Nhưng để giữ được hình ảnh đó, những câu chuyện nhỏ như một cuốc taxi gian lận cũng không thể bị xem nhẹ.

Một mức phạt 2 triệu đồng có thể là bước khởi đầu trong việc siết lại kỷ cương. Nhưng nếu muốn giải quyết tận gốc thì cần một cách tiếp cận mạnh mẽ hơn: từ chế tài, quản lý cho đến minh bạch công nghệ và trách nhiệm của doanh nghiệp. Bởi đôi khi, chỉ một cuốc taxi cũng có thể trở thành câu chuyện mà du khách mang về kể với cả thế giới. Và điều đó đáng giá, hoặc đáng tiếc, hơn rất nhiều so với 2 triệu đồng tiền phạt.

Minh Hiếu/VOV Giao thông