Thời gian gần đây, lực lượng Công an liên tiếp triệt phá nhiều vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản bằng thủ đoạn thuê ôtô tự lái rồi mang đi cầm cố. Dù không phải là phương thức mới, song với sự hỗ trợ của công nghệ và cách tổ chức bài bản, các đối tượng đã 'nâng cấp' chiêu trò thành những kịch bản gần như hoàn hảo, khiến nhiều người dân từ chủ xe đến các cơ sở cầm đồ trở thành nạn nhân…

Lập trình "kịch bản" từ trước

Từ vụ án vừa được Phòng CSHS Công an TPHCM khám phá đến hàng loạt vụ việc tương tự tại nhiều tỉnh, thành như: Bình Phước, Quảng Ninh, Hải Phòng... cho thấy một thực tế đáng lo ngại: tội phạm lừa đảo không chỉ gia tăng về số lượng mà còn ngày càng tinh vi, chuyên nghiệp và có tổ chức. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nâng cao cảnh giác, thay đổi thói quen giao dịch trong bối cảnh xã hội số hóa mạnh mẽ hiện nay.

Những ngày đầu năm 2026, Phòng CSHS Công an TPHCM liên tiếp nhận tin báo về việc ôtô cho thuê tự lái bị chiếm đoạt. Điểm chung của các vụ việc là người thuê xe đều có giấy tờ "hợp lệ", giao dịch nhanh gọn, không có dấu hiệu bất thường ở thời điểm ban đầu. Thế nhưng, chỉ sau vài ngày các phương tiện này "bốc hơi" khiến chủ xe hoang mang, còn các tiệm cầm đồ thì đối mặt với nguy cơ mất trắng hàng trăm triệu đồng.







Niềm vui của các chủ xe khi nhận lại tài sản bị mất

Từ một vụ việc tưởng chừng đơn lẻ trên địa bàn phường Bình Trưng, lực lượng Công an TPHCM đã lần theo dấu vết, bóc tách cả một đường dây lừa đảo có tổ chức, hoạt động tinh vi, bài bản. Vụ án không chỉ phơi bày thủ đoạn phạm tội ngày càng chuyên nghiệp, mà còn gióng lên hồi chuông cảnh báo về những lỗ hổng trong thói quen giao dịch của người dân trong thời đại số.

Ngay sau khi tiếp nhận thông tin, Ban Giám đốc Công an TPHCM chỉ đạo Phòng CSHS khẩn trương xác minh, truy xét, từng bước làm rõ phương thức, thủ đoạn hoạt động của các đối tượng. Kết quả điều tra xác định, kẻ cầm đầu là Lý Gia Thịnh (SN 1999, trú TP.Cần Thơ). Cuối năm 2025, Thịnh nảy sinh ý định lừa đảo bằng cách lợi dụng dịch vụ cho thuê ôtô tự lái.

Để thực hiện hành vi, đối tượng lên mạng xã hội, đặc biệt là nền tảng Telegram, liên hệ với một số tài khoản ẩn danh để đặt làm giả hàng loạt giấy tờ như: Căn cước công dân, Giấy phép lái xe, Giấy đăng ký xe, các tài liệu liên quan nhằm chứng minh quyền sở hữu tài sản. Các giấy tờ giả được thiết kế dưới dạng file điện tử, có chỉnh sửa thông tin, mã QR, hình ảnh... với mức độ tinh vi khiến nhiều chủ xe và chủ tiệm cầm đồ mất cảnh giác.

Sau khi có bộ hồ sơ giả hoàn chỉnh, Thịnh tiếp cận các chủ cơ sở cho thuê xe hỏi thuê trong thời gian ngắn với hình thức tự lái. Ngay sau đó, đối tượng nhanh chóng mang xe đi cầm cố tại các tiệm cầm đồ, chiếm đoạt tiền rồi bỏ trốn. Từ tháng 11/2025 đến tháng 01/2026, Thịnh thực hiện liên tiếp 6 vụ lừa đảo với cùng một phương thức, thủ đoạn. Các phương tiện bị chiếm đoạt gồm nhiều dòng xe có giá trị cao.

Số tiền các đối tượng chiếm đoạt trong mỗi vụ dao động từ 160 triệu đồng đến hơn 350 triệu đồng, tổng số tiền lên đến hàng tỷ đồng. Đáng chú ý, để mở rộng phạm vi hoạt động, Thịnh còn lôi kéo Nguyễn Phước Đức (SN 2002, trú TP.Cần Thơ) tham gia. Đức được giao nhiệm vụ trực tiếp đi thuê xe bằng giấy tờ giả do Thịnh cung cấp, sau đó mang xe đi cầm cố. Mặc dù nhận thức rõ hành vi vi phạm pháp luật, nhưng vì động cơ vụ lợi, Đức vẫn tiếp tay thực hiện.



Lấy lời khai Nguyễn Phước Đức

Với tinh thần khẩn trương, quyết liệt trong đấu tranh phòng, chống tội phạm, lực lượng CSHS Công an TPHCM triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ, rà soát các điểm cầm đồ, lần theo dấu vết các phương tiện bị chiếm đoạt. Kết quả, Cơ quan Công an xác định đầy đủ các bị hại và các điểm cầm cố tài sản; thu hồi 7 ôtô là tang vật của các vụ án, làm rõ vai trò của từng đối tượng trong đường dây.

Căn cứ tài liệu, chứng cứ thu thập được, Cơ quan CSĐT Công an TPHCM đã ra quyết định khởi tố vụ án hình sự về tội "lừa đảo chiếm đoạt tài sản"; khởi tố bị can, bắt tạm giam Lý Gia Thịnh và Nguyễn Phước Đức theo khoản 4 Điều 174 Bộ luật Hình sự (khung hình phạt đặc biệt nghiêm khắc). Hiện vụ án tiếp tục được điều tra mở rộng nhằm truy xét đối tượng làm giả giấy tờ trên không gian mạng, cũng như làm rõ các cá nhân, tổ chức có liên quan.

Vì sao nhiều người vẫn "sập bẫy"?

Thủ đoạn này không chỉ xuất hiện ở TPHCM. Tại Bình Phước, một nhóm đối tượng đã thuê tới 11 ôtô rồi mang đi cầm cố, chiếm đoạt hơn 2 tỷ đồng. Đáng chú ý, chúng còn sử dụng tiền từ vụ sau để chuộc xe của vụ trước, tạo lòng tin và kéo dài chuỗi lừa đảo. Ở một số địa phương khác, đối tượng còn cắt thiết bị định vị, sử dụng sim rác, hoặc chấp nhận trả giá thuê cao hơn bình thường để nhanh chóng chiếm được sự tin tưởng của chủ xe.

Một câu hỏi đặt ra: Vì sao thủ đoạn không mới nhưng vẫn liên tục có nạn nhân? Trước hết, yếu tố tâm lý đóng vai trò then chốt. Trong nhiều trường hợp, chủ xe hoặc cơ sở cầm đồ vì muốn giao dịch nhanh, tối đa hóa lợi nhuận nên bỏ qua các bước kiểm tra cần thiết. Các đối tượng lợi dụng điểm yếu này bằng cách tạo dựng hình ảnh "khách hàng lý tưởng": lịch sự, hiểu biết pháp luật, sẵn sàng trả giá cao và giao dịch nhanh gọn. Chính sự "chuyên nghiệp giả tạo" này khiến nạn nhân chủ quan. Trong khi đó, việc xác minh thông tin cá nhân hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt khi chỉ dựa vào bản scan hoặc hình ảnh điện tử.



Lý Gia Thịnh

Một nguyên nhân khác là sự phát triển của công nghệ. Nếu trước đây giấy tờ giả dễ bị phát hiện, thì nay với các công cụ chỉnh sửa hiện đại, việc làm giả trở nên dễ dàng hơn rất nhiều. Chỉ cần vài thao tác trên mạng, các đối tượng có thể đặt làm giấy tờ giả với độ tinh vi cao, khó phân biệt bằng mắt thường. Bên cạnh đó, sự thiếu liên kết thông tin giữa các bên cũng là một lỗ hổng lớn. Chủ xe, cơ sở cầm đồ và các đơn vị liên quan chưa có cơ chế chia sẻ dữ liệu hiệu quả, khiến việc phát hiện dấu hiệu bất thường gặp nhiều khó khăn.

Điểm nguy hiểm của thủ đoạn này không chỉ tạo ra một mà là 2 nạn nhân trong cùng một vụ việc. Người thứ nhất là chủ xe, bị chiếm đoạt tài sản có giá trị lớn. Người thứ hai là chủ tiệm cầm đồ, bỏ tiền thật để nhận tài sản từ người không phải chủ sở hữu hợp pháp. Trong nhiều trường hợp, cả hai bên đều tin rằng mình đang thực hiện giao dịch đúng pháp luật. Khi sự việc bị phát hiện, không chỉ thiệt hại về kinh tế mà còn phát sinh tranh chấp pháp lý phức tạp. Đây chính là bản chất của dạng "lừa đảo chuỗi", trong đó đối tượng đứng giữa vừa chiếm đoạt tài sản, vừa chuyển rủi ro sang các bên liên quan. Mỗi mắt xích trong chuỗi giao dịch đều bị lợi dụng, tạo nên hệ lụy dây chuyền.

Từ thực tế các vụ án, có thể nhận diện một số lỗ hổng phổ biến. Trước hết là việc quá tin vào giấy tờ mà thiếu xác minh thực tế. Nhiều người chỉ kiểm tra hình thức giấy tờ mà không đối chiếu với dữ liệu gốc hoặc cơ quan chức năng. Tiếp đến là thói quen giao dịch nhanh, thiếu kiểm soát. Việc ký hợp đồng, bàn giao tài sản diễn ra chóng vánh, thiếu các điều khoản ràng buộc chặt chẽ. Một số chủ xe còn phụ thuộc hoàn toàn vào thiết bị định vị, trong khi thực tế các thiết bị này hoàn toàn có thể bị vô hiệu hóa. Ngoài ra, việc thiếu kiến thức nhận diện rủi ro cũng khiến nhiều người dễ trở thành nạn nhân. Không ít cơ sở cầm đồ vẫn nhận tài sản chỉ dựa trên giấy tờ "có vẻ hợp lệ" mà không kiểm tra nguồn gốc thực sự.

Bài học cảnh giác trong thời đại số

Từ các vụ việc trên có thể rút ra nhiều bài học mang tính thực tiễn. Trước hết, không có giao dịch nào quá dễ dàng mà không tiềm ẩn rủi ro. Khi một người sẵn sàng trả giá cao, chấp nhận điều kiện dễ dãi, đó có thể là dấu hiệu cần cảnh giác. Thứ hai, công nghệ là con dao hai lưỡi. Không chỉ phục vụ người lương thiện, công nghệ còn bị tội phạm lợi dụng để che giấu hành vi phạm pháp. Thứ ba, lòng tin cần đi kèm kiểm chứng. Trong môi trường giao dịch hiện đại, việc xác minh thông tin từ nhiều nguồn là điều bắt buộc. Cuối cùng, không nên để áp lực tài chính làm mờ lý trí. Nhiều nạn nhân vì muốn chốt giao dịch nhanh hoặc cần tiền gấp đã bỏ qua các bước an toàn cơ bản.

Để phòng ngừa loại tội phạm này, Công an TPHCM khuyến cáo: Đối với các cơ sở cho thuê xe cần kiểm tra giấy tờ gốc, đối chiếu thông tin kỹ lưỡng, thiết lập hợp đồng chặt chẽ; theo dõi hành trình xe thường xuyên. Cảnh giác với khách thuê có biểu hiện bất thường. Đối với các cơ sở cầm đồ, tuyệt đối không nhận tài sản không rõ nguồn gốc, nâng cao kỹ năng nhận diện giấy tờ giả. Khi có nghi vấn cần báo ngay cho cơ quan Công an. Về phía người dân cần nâng cao ý thức cảnh giác, không tham gia hoặc tiếp tay cho các giao dịch mập mờ, chủ động trình báo khi phát hiện có dấu hiệu nghi vấn.

Có thể thấy, các vụ lừa đảo thuê ôtô tự lái chỉ là một phần trong bức tranh rộng lớn về tội phạm công nghệ hiện nay. Khi mọi thứ ngày càng được số hóa, từ giấy tờ đến giao dịch, thì ranh giới giữa thật và giả cũng trở nên mong manh hơn. Trong bối cảnh đó, không một biện pháp nào có thể bảo đảm an toàn tuyệt đối. Tuy nhiên, sự cảnh giác của mỗi cá nhân sẽ là "lá chắn" hiệu quả nhất.

Mỗi chiếc xe bị chiếm đoạt không chỉ là tài sản bị mất, mà còn là lời cảnh tỉnh về sự chủ quan trong giao dịch. Đằng sau mỗi vụ án là một "kịch bản" được dàn dựng công phu, khai thác triệt để những sơ hở của nạn nhân. Trong cuộc chiến với tội phạm, lực lượng Công an giữ vai trò nòng cốt. Nhưng để ngăn chặn từ gốc, không thể thiếu sự chủ động của mỗi người dân. Bởi lẽ trong nhiều trường hợp, ranh giới giữa an toàn và rủi ro chỉ cách nhau một phút lơ là.

Tấn Chính