Gần 5 năm sau vụ hack tiền mã hóa lớn nhất lịch sử, cuộc tranh chấp hơn 127.000 Bitcoin bước vào giai đoạn pháp lý mới khi chính tỷ phú lừa đảo Trần Chí cũng đòi quyền sở hữu.

Ảnh cắt từ video phát sóng trên đài CCTV cho thấy Trần Chí bị dẫn độ từ Campuchia về Trung Quốc vào đầu tháng 1. Ảnh: EyePress News/Shutterstock.

Tháng 12/2020, khoảng 3,5 tỷ USD Bitcoin bất chợt “bốc hơi” khỏi tài khoản của chủ sở hữu ẩn danh trong sự kiện từng được mệnh danh là vụ hack lớn nhất lịch sử tiền mã hóa. Gần 5 năm sau, danh tính chủ mới của số tài sản này cuối cùng đã được hé lộ, chính là chính phủ Mỹ. Tuy nhiên, cách cơ quan công tố Mỹ tiếp cận và thu giữ số Bitcoin này vẫn chưa được công bố.

“Đây là vụ tịch thu tài sản tài chính lớn nhất trong lịch sử thực thi pháp luật Mỹ, nhưng câu hỏi bằng cách nào họ đã có được số Bitcoin đó vẫn hoàn toàn là một bí ẩn”, Bradley Simon, cựu công tố viên liên bang, hiện là luật sư tại New York, nhận định.

Câu hỏi ấy có thể sắp được chính quyền Mỹ giải đáp một phần trong khuôn khổ vụ tranh chấp đang được đưa ra xét xử trước tòa án liên bang Brooklyn. Trong vụ việc này, hàng chục bên đã đệ đơn yêu cầu được tòa công nhận quyền sở hữu với hơn 127.000 Bitcoin bị thu giữ.

Đáng chú ý, ông trùm đế chế lừa đảo người Trung Quốc Trần Chí - người bị cáo buộc đứng sau đường dây tội phạm tạo ra chính số Bitcoin nói trên - cũng đòi quyền lợi, yêu cầu cơ quan chức năng Mỹ làm rõ cách thức họ có được số tài sản này.

Trần Chí cật vấn Mỹ

Các cáo buộc của Mỹ “đơn thuần là cách Bộ Tư pháp Mỹ né tránh trả lời câu hỏi cốt lõi rằng ai đã thực hiện vụ đánh cắp tài sản số lớn nhất lịch sử và bằng cách nào số Bitcoin đó lại rơi vào tay Mỹ”, đại diện của Trần Chí và tập đoàn Prince Group của người này khẳng định, yêu cầu cơ quan chức năng phải chịu trách nhiệm giải trình.

Theo hồ sơ tòa án, luật sư của Trần Chí đã nộp đơn ngày 10/3 đề nghị bác bỏ vụ tịch thu tài sản. Phía này cho rằng nhiều cáo buộc từ phía Mỹ là “có thể được chứng minh là sai rõ ràng”, đồng thời lập luận rằng phía chính quyền chưa chứng minh được mối liên hệ giữa số Bitcoin và hành vi phạm pháp.

Trần Chí, 38 tuổi, hiện bị cơ quan công tố Mỹ cáo buộc liên quan đến âm mưu lừa đảo qua mạng và rửa tiền. Người này hồi tháng 1 đã bị dẫn độ từ Campuchia về Trung Quốc, nơi ông cũng đối mặt với nhiều cáo buộc hình sự.

Theo phía Mỹ, số Bitcoin bị tịch thu có nguồn gốc từ hoạt động của một tổ chức tội phạm bị cáo buộc đưa lao động từ nhiều nước châu Á tới các khu phức hợp tại Campuchia và ép buộc họ lừa đảo trực tuyến, gây thiệt hại hàng tỷ USD trên toàn cầu.

Công tố viên cho rằng Trần đã tích lũy lượng lớn Bitcoin thông qua LuBian - nền tảng "đào" tiền mã hóa hoạt động tại Trung Quốc và Iran, từng có thời điểm có quy mô lớn thứ 6 thế giới - và lưu trữ trong 25 ví tiền số do cá nhân ông kiểm soát.

Tuy nhiên, trong phản hồi trước tòa, phía công tố cũng thừa nhận số Bitcoin bị thu giữ chỉ có “mối liên hệ rất hạn chế với các thực thể tại Iran”, nhưng không cung cấp thêm chi tiết. Đại diện văn phòng công tố liên bang Brooklyn từ chối bình luận về cách thức thu giữ số Bitcoin.



Dòng tiền mã hóa bất hợp pháp có xu hướng tăng mạnh, đạt kỷ lục 154 tỷ USD theo dữ liệu của Chainalysis. Đồ họa: Bloomberg.

Hệ quả toàn cầu

Nhìn từ góc độ rộng hơn, vụ việc này không chỉ xoay quanh Trần Chí mà còn liên quan đến nhiều bên có yêu cầu khác. Một số nhóm nguyên đơn cho rằng số Bitcoin này được “đào” tại Iran và có liên quan đến các thực thể bị trừng phạt, từ đó yêu cầu bồi thường cho nạn nhân của các vụ tấn công khủng bố.

Trong khi đó, phía Mỹ lập luận rằng việc công khai phương thức thu giữ có thể gây ảnh hưởng tới các hoạt động điều tra và an ninh quốc gia.

“Việc không tiết lộ các phương thức này là hợp lý từ góc độ thực thi pháp luật và bảo vệ an ninh, vì nếu công khai có thể làm suy yếu các cuộc điều tra trong tương lai”, James McGovern, cựu công tố viên liên bang, nhận định.

Theo các tài liệu tòa án, nền tảng LuBian đã bị tấn công vào tháng 12/2020, nhưng phải nhiều năm sau sự việc mới được công bố. Công ty phân tích blockchain Elliptic cho biết, số Bitcoin này sau đó gần như “án binh bất động” và chỉ tới tháng 6/2024 mới bắt đầu được chuyển sang các ví mới.

Danh tính người nắm giữ số tài sản này chỉ được làm rõ vào tháng 10/2025, khi cơ quan chức năng Mỹ công bố vụ án và đơn tịch thu. Giá trị số Bitcoin khi đó vào khoảng 15 tỷ USD, trước khi giảm xuống còn khoảng 9 tỷ USD do biến động thị trường.

“Chính phủ Mỹ cuối cùng rồi sẽ phải giải thích cách thu giữ và cơ sở để họ quy kết số Bitcoin này xuất phát từ hành vi sai phạm, ít nhất ở mức đủ để phản bác luận điểm của các nguyên đơn trước tòa”, Tom Clark, đối tác tại Stewarts Law LLP ở London, nhận định.

Trong bối cảnh dòng tiền mã hóa bất hợp pháp tăng mạnh, đạt kỷ lục 154 tỷ USD theo Chainalysis, vụ việc này được xem như phép thử đối với cách cơ quan chức năng xử lý tài sản số xuyên biên giới, tạo ra tác động lâu dài đến hoạt động chống tội phạm tiền mã hóa.

Danh Tú